هولير (روداو) –
بقيادة المبادرة الاجتماعية للغة الكردية، اجتمع 750 مؤسسة ومنبرًا وحزبًا سياسيًا في ديار بكر.
طالبت المؤسسات الكردية وهيئات المجتمع المدني بالإجماع بجعل اللغة الكردية لغة رسمية وتعليمية.
أُقيم الحدث أمام جمعية أبحاث لغة وثقافة بلاد ما بين النهرين (MED-DER)، وشارك فيه العديد من ممثلي منظمات المجتمع المدني والأحزاب السياسية.
كُشف النقاب في البيان عن شعار “المكانة الكردية – التعليم باللغة الكردية”.
وألقت المتحدثة باسم لجنة الثقافة والفنون في حزب DEM، جميلة تورهالي بالساك، كلمة في البيان، ودعت إلى اتخاذ خطوات تتوافق مع روح العملية.
تابعت جميل قائلةً: “لكي تصبح اللغة الكردية لغةً رسميةً ولغةً للتعليم، لا بد من إجراء إصلاحات قانونية.
على الدولة، التي تُهاجم اللغة الكردية منذ سنوات، أن توقف هذه الهجمات.
كما يجب إنهاء الرقابة البرلمانية فورًا، واتخاذ خطوات عاجلة.”
بعد الكلمات، تُلي الإعلان المشترك بثلاث لغات.
قرأت المتحدثة باسم لجنة الثقافة والفنون، هيفال دلبهار، النص الكرمانجي، وقرأت مديرة المعهد الكردي في ديار بكر، سوزان فيجان، النص الكرمانجي (الزازاكي)، وقرأ الرئيس المشارك لفرع منظمة OHD في ديار بكر، محي الدين موغوش، النص التركي.
محتويات الإعلان
أكد الإعلان أن جميع اللغات قيمٌ إنسانيةٌ أساسية، ولها حقوقٌ متساوية.
وتابع الإعلان قائلاً: “إن تجاهل اللغة الكردية وحظرها وقمعها ومحاولة استئصالها جريمة خطيرة ضد الإنسانية.
يجب أن تعترف الدولة التركية رسميًا باللغة الكردية، وأن يكون استخدامها حرًا ومفتوحًا في جميع مجالات الحياة”.
وحدد الإعلان خمسة مطالب رئيسية:
يجب الاعتراف رسميًا باللغة الكردية ومنحها مكانة قانونية.
يجب أن تكون اللغة الكردية لغة التعليم من رياض الأطفال إلى الجامعة.
يجب تغيير أسماء جميع الأماكن ذات الأصل الكردي والتي تم تتريكها إلى أسماء كردية.
يجب إزالة جميع العوائق القانونية أمام اللغة الكردية.
يجب حماية الهوية الكردية في الدستور لضمان استمرار حرية اللغة.
نداء إلى الدولة
وناشد الإعلان سلطات جمهورية تركيا، قائلاً: “نطالب بقبول مطالبنا الإنسانية هذه في دستورها وقوانينها، وتلبية جميع المتطلبات القانونية والسياسية لتنفيذها
“.
nida’ min 750 muasasat fi diar bakr: han alwaqt li’an tahzaa allughat alkurdiat bimakanatin…
hulir (rudaw) – biqiadat almubadarat aliajtimaeiat lilughat alkurdiati, aijtamae 750 muasasat wmnbran whzban syasyan fi diar bakr.
talabat almuasasat alkurdiat wahayyaat almujtamae almadanii bial’iijmae bijael allughat alkurdiat lughatan rasmiatan wataelimiatan.
‘uqym alhadath ‘amam jameiat ‘abhath lughat wathaqafat bilad ma bayn alnahrayn (MED-DER), washarak fih aleadid min mumathili munazamat almujtamae almadanii wal’ahzab alsiyasiati.
kushf alniqab fi albayan ean shiear “almakanat alkurdiat – altaelim biallughat alkurdiati”.
wa’alqat almutahadithat biaism lajnat althaqafat walfunun fi hizb DEM, jamilat turhali bialsaak, kalimatan fi albayan, wadaeat ‘iilaa aitikhadh khatawat tatawafaq mae ruh aleamaliati.
tabaeat jamil qayltan: “likay tusbih allughat alkurdiat lghtan rsmytan wlghtan liltaelimi, la buda min ‘iijra’ ‘iislahat qanuniatin.
ealaa aldawlati, alati tuhajm allughat alkurdiat mundh sanawati, ‘an tuaqif hadhih alhajamati.
kama yajib ‘iinha’ alraqabat albarlamaniat fwran, watikhadh khutuat eajilatin.”
baed alkalimati, tuly al’iielan almushtarak bithalath lighati.
qarat almutahadithat biaism lajnat althaqafat walfununa, hifal dilibihar, alnas alkirmanji, waqara’at mudirat almaehad alkurdii fi diar bakr, suzan fijan, alnasi alkarmanjii (alzaazaki), waqara alrayiys almusharik lifare munazamat OHD fi diar bakr, muhi aldiyn mughush, alnasa alturki.
muhtawayat al’iielan
‘akad al’iielan ‘ana jamie allughat qym ‘insanyt ‘asasiatun, walaha hqwq mutasawiatun.
watabae al’iielan qaylaan: “‘iina tajahul allughat alkurdiat wahazraha waqameaha wamuhawalat astisaliha jarimatan khatiratan dida al’iinsaniati.
yajib ‘an taetarif aldawlat alturkiat rsmyan biallughat alkurdiati, wa’an yakun astikhdamuha hran wmftwhan fi jamie majalat alhayati”.
wahadad al’iielan khamsat matalib rayiysiatan:
yajib aliaetiraf rsmyan biallughat alkurdiat wamanhiha makanatan qanuniatan.
yajib ‘an takun allughat alkurdiat lughat altaelim min riad al’atfal ‘iilaa aljamieati.
yajib taghyir ‘asma’ jamie al’amakin dhat al’asl alkurdii walati tama tatrikuha ‘iilaa ‘asma’ kurdiatin.
yajib ‘iizalat jamie aleawayiq alqanuniat ‘amam allughat alkurdiati.
yajib himayat alhuiat alkurdiat fi aldustur lidaman astimrar huriyat allughati.
nida’ ‘iilaa aldawla
wanashad al’iielan sulutat jumhuriat turkia, qaylaan: “nutalib biqabul matalibina al’iinsaniat hadhih fi dusturiha waqawaninaha, watalbiat jamie almutatalabat alqanuniat walsiyasiat litanfidhiha”.