عملية الحل: حزب الديمقراطية ينتظر خطوات الدولة
عمر سونميز……… إسطنبول – (روداو) – بعد انقطاع دام شهرين ونصف، فتح البرلمان التركي أبوابه أمس، مما أثار آمالاً وتوقعات بشأن عملية الحل.
تواصل لجنة التضامن الوطني والأخوة والديمقراطية عملها، وتؤكد الأحزاب الكردية أن دور الدولة هو الآن لاتخاذ الخطوات القانونية.
وفقاً لاستطلاعات الرأي، تتصدر عملية الحل جدول أعمال تركيا، وقد تجاوزت نسبة التأييد لها 70%.
مع ذلك، فإن عدم اتخاذ خطوات ملموسة، وخاصة بين الجالية الكردية، يؤدي إلى تزايد الشكوك والتساؤلات.
حزب الديمقراطية: الآن دور الدولة
صرح مسؤولو حزب الديمقراطية لروداو أن الأحزاب الكردية اتخذت الخطوات اللازمة، والآن دور الدولة.
ينتظر الحزب إعداد قوانين لعودة أعضاء حزب العمال الكردستاني، وتعديل قانون مكافحة “الإرهاب”، وإطلاق سراح جميع السجناء السياسيين.
صرح النائب عن الحزب الديمقراطي الكردستاني عن منطقة تشوليك، عمر فاروق هولاكو، لروداو: “لا يمكن لعملية السلام أن تستمر من جانب واحد، بل يجب على الجانبين اتخاذ خطوات تجاه بعضهما البعض.
نتوقع من الدولة اتخاذ خطوات ملموسة ابتداءً من الأول من أكتوبر.
على سبيل المثال، يجب إطلاق سراح السجناء السياسيين وتعديل قانون الإعدام. كما يجب على المفوضية الاستماع إلى السيد أوجلان”.
أوراس: العملية لم تنتهِ بعد، وستستمر
صرح الأكاديمي والسياسي الدكتور أفق أوراس لروداو أيضًا أن العملية دخلت الآن مرحلة البرلمان لاتخاذ خطوات ملموسة، وحتى الآن لا يبدو أن هناك أي مشكلة يمكن أن توقفها.
قال الدكتور أفق أوراس: “في الواقع، تسير العملية بشكل معقول. سبق لدولت بهجلي أن طرح هذه المسألة وقال: “لقد قام أوجلان وحزب العمال الكردستاني بما يلزم، والآن جاء دور الدولة”.
في الواقع، حان الآن دور السياسة. من المتوقع تعديل قانون الإعدام والإعلان عن عفو جزئي. لكن القضية الرئيسية بالطبع هي تعديل الدستور”.
“يجب إدراج اللغة الكردية في الدستور”.
كما تُعبّر المؤسسات الاجتماعية الكردية عن مطالبها. قال تونجاي غوكجه، الرئيس المشارك لجمعية “كي-دير”: “لدينا بعض المطالب الرئيسية في هذه الفترة المهمة.
مسؤوليتنا الرئيسية هي حماية ثقافتنا ولغتنا. نريد إدراج ثقافتنا ولغتنا الكردية في الدستور وضمانها”.
نتطلع إلى زيارة إمرالي
من جهة أخرى، من المتوقع أن يزور وفدٌ واسعٌ من حزب الحركة الديمقراطية، يضم الرئيسين العامين المشتركين تولاي حاتم أوغلاري وتونجر بكرهان، جزيرة إمرالي ويلتقي عبد الله أوجلان.
إلا أن موعد الزيارة لم يُعلن عنه بعد.
كما اقترح حزب الحركة القومية وحزب الحركة الديمقراطية أن تلتقي اللجنة أيضًا بأوجلان.
وأكد رئيس البرلمان نعمان كورتولموش أن هذه القضية مدرجة على جدول أعمال اللجنة.
Stenbol – (Rûdaw) – Piştî navber û betlaneya du meh û nîvan, Parlamentoya Tirkiyeyê doh deriyê xwe vekir û ev yek hêvî û bendewariyên ji bo pêvajoya çareseriyê zêdetir kir.
Komisyona Hevgirtina Neteweyî, Biratî û Demokrasiyê xebatên xwe didomîne û aliyên Kurd diyar dikin ku êdî dora dewletê ye ku gavên yasayî bavêje.
Li gorî rapirsiyan, pêvajoya çareseriyê rojeva sereke ya Tirkiyeyê ye û piştgiriya ji bo pêvajoyê ji sedî 70î derbas kiriye.
Lê neavêtina gavên berbiçav, bi taybetî di nav civaka Kurd de, dibe sedema zêdebûna guman û pirsan.
DEM Partî: Êdî dora dewletê ye
Berpirsên DEM Partiyê ji Rûdawê re diyar kir ku aliyên Kurd gavên pêwîst avêtine û êdî dor hatiye dewletê.
Partî li bendê ye ku yasayên ji bo vegera endamên PKKyê bên amadekirin, yasaya têkoşîna li dijî “terorê” were guhertin û hemû girtiyên siyasî bên berdan.
Parlamenterê DEM Partiyê yê Çewligê Omer Faruk Hulaku ji Rûdawê re got, “Pêvajoya aştiyê bi aliyekî tenê nameşe, divê her du alî jî li hemberî hev gavan bavêjin.
Em li bendê ne ku ji 1ê Çiriya Pêşîn şûn ve êdî dewlet gavên berbiçav bavêje.
Mînak, divê girtiyên siyasî bêne berdan û yasaya înfazê bê guhertin. Her wiha divê Komîsyon guh bide Birêz Ocalan.”
Uras: Pêvajo nexitimiye, dê berdewam bike
Akademîsyen û siyasetmedar Dr. Ufuk Uras jî ji Rûdawê re diyar kir ku pêvajo ji bo gavên berbiçav êdî derbasî qonaxa parlamentoyê dibe û heta niha pirsgirêkeke ku pêvajoyê bixitimîne xuya nake.
Dr. Ufuk Uras got, “Ya rast pêvajo bi awayekî maqûl dimeşe. Jixwe Devlet Bahçelî eslê meseleyê anîbû ziman û gotibû: ‘Ocalan û PKKyê tişta hewceye kirin, niha dora dewletê ye.’
Bi rastî jî êdî dora siyasetê ye. Tê çaverêkirin ku yasaya înfazê biguhere û efûya qismî bê ragihandin. Lê mijara sereke helbet guhertina destûra bingehîn e.”
“Divê zimanê Kurdî di destûrê de cih bigire”
Saziyên civakî yên Kurdan jî daxwazên xwe tînin ziman. Hevserokê Komeleya KAYY-DERê, Tuncay Gokçe, got, “Di vê heyama girîng de hin daxwazên me yên sereke hene.
Berpirsyariya me ya sereke xwedîlêderketina çand û zimanê me ye. Em dixwazin ku çand û zimanê me yê Kurdî di destûra bingehîn de cih bigire û bê mîsogerkirin.”
Çav li serdana Îmraliyê ne
Li aliyê din, tê payîn ku heyeta berfireh a DEM Partiyê ku ji Hevserokên Giştî Tulay Hatimogullari û Tuncer Bakirhan jî pêk tê, serdana Girava Îmraliyê bike û bi Abdullah Ocalan re bicive.
Lê belê dema serdanê hîn nehatiye eşkerekirin.
Her wiha MHP û DEM Partiyê pêşniyar kiribûn ku Komîsyona jî bi Ocalan re hevdîtinekê bike.
Serokê Parlamentoyê Numan Kurtulmuş jî li ser vê yekê gotibû ku ev mijar di rojeva Komîsyonê de ye.